Clark Ashton Smith Collected Fantasies, vol 4 – The Maze of the Enchanter

The fourth volume is a bit more focused thematically, including 5 stories of the Zothique circle, 3 of the Averoigne one and two Hyperborean ones. This doesn’t mean, of course, that there is any aspect of Clark Ashton’s writing that is not represented here. There are many good and great stories here, with quality peaks at the beginning and at the second half, and a stellar high at the Charnel God/Dark Eidolon combo.

-The Dimension of Chance: In the far future of 1970s (the story was written in the ’30s) an American military plane ends up in a strange world after chasing a Japanese aircraft. There, random probability has a much more active role in shaping the world, resulting in creatures whose physiology is pluralistic to say the least.
Nice idea, whose materialization is, however, doomed from inception to be rather tiresome when injected into words. Of the weird science-fiction CAS genre, of which I am not a fan.

-A Star-Change: Alien beings take the protagonist with them to their planet.
One of CAS’s exercises in descriptions of weird environments, imbued with the fatalistic conception of mankind’s limitations. Not much to keep.

-The White Sybil: In Hyperborea, a poet catches glimpses of the White Sibyl, a divine oracle, follows her up a mountain, sees another world, yet when he touches the woman the mirage is shattered.
This has a poem-like quality, lots of description, and not much in the way of plot or action. It is definitely beautiful but rather tiresome.

-The Isle of the Torturers: After his nation is wiped by pestilence, a king (who has immunity by wearing a magic ring) sails for a distant land. A storm throws his vessel on an island famed for its sadistic inhabitants.
Of the Zothique circle, yet not much in the way of plot. Obvious resemblance to the Masque of Red Death, (also, a very early manifestation of Melnibone?) quite predictable, it unfortunately doesn’t rise above mediocrity.

-The Dweller in the Gulf: A trio of Earth people descend into a huge Martian cave, where they encounter a strange race and the Dweller in the Gulf.
Though it could theoretically be slotted in the dungeon crawl genre, this is more descriptive and eloquent than needed. It has a nice escalation, but feels rather unpolished.

-The Secret of the Cairn: An artist discovers a strange stone in the forest, which he cannot approach – when he does, it seems that it keeps distancing itself, without changing position. Afterwards it is revealed as part of an elaborate alien ritual -the aliens take the protagonist for a short visit to their world.
This had potential to be great, sylvan cairn and all, but the alien edge along with the overwhelming weirdness of the alien world description weighs it down a lot.

-The Mandrakes: A sorcerer kills and buries his wife in the garden; in this spot start sprouting female-shaped mandrakes.
Part of the Averoigne cycle, a solid short story with grand overtones of rural witchcraft.

-The Beast of Averoigne: The appearance of a comet heralds the coming of a strange beast in the vicinity of a monastery, a terror that hunts in the night. The aid of a sorcerer is finally enlisted to thwart the devil.
Part of the Averoigne cycle, a grand narration from three different points of view/characters, with a brooding twist in the end. Excellent medieval horror.

-The Disinterment of Venus: An ancient Venus statue is unearthed in a monastery garden, inducing the monks to satyriasis.
Part of the Averoigne cycle. A nice, unusually sexually suggestive story which reeks of hidden monastic lust, an exultation of pagan carnality with a satisfying ending.

-The Maze of the Enchanter: A man trying to locate his abducted fiancé enters a wizard’s territory, ending up in the sorcerer’s notorious labyrinth.
Top-notch CAS dark fantasy. The descriptions are evocative and rich like elder vitae. Just a bit more of plot action would take it to the grand category.

-The third episode of Vathek: The completion of an unfinished Vathek appendice, in which twin brother and sister indulge in forbidden love and pacts with the Devil.
A majestic capture of Vathek’s atmosphere, this is overally excellent, though it could perhaps be edited to a lesser word count.

-Genius Loci: A painter seems to be maliciously affected by a locale with a pond and some gnarled trees. His friend, trying to save him, calls the artist’s girlfriend, who however proves incapable of overpowering the locale’s influence.
The spirit of the place as a vampiric entity: this is the core idea of this beautiful little story. Not much to dislike here, apart from the slightly slow pace.

-The Voyage of King Euvoran: The stuffed bird forming the crowning jewel of a king’s crown is revived by a necromancer and flies away. The King embarks on an expedition to retrieve it.
Part of the Zothique cycle, yet unusually humorous in tone, this has very memorable locales, an island ruled by birds, and a fitting fairy-tale-esque ending.

-Vulthoom: Some humans who have been stranded on Mars descend to the planet’s interior and are offered a mission by a god-like entity – a task that involves preparing Earth for colonization.
A nice case of CAS-ian sci-fi, that focuses on plot rather than heavy descriptions.

-The Flower-Women: The omnipotent wizard from the Maze of the Enchanter visits another planet out of boredom. There he meets plant sirens and reptilian sorcerers.
An almost light-hearted story that reveals an almost humane side of the stern enchanter. Very pleasurable.

Scene from the Dark Eidolon, by Mockman

-The Ice Demon: Three persons embark on a quest towards the oncoming glacier that heralds the coming Ice Age; they seek an ice chamber holding a frozen army, along with royal gemstones. The glacier seems to be imbued with malevolent consciousness and agency.
An ode to ice and cold. Set in the later days of Hyperborea, the story contains amazing descriptions of arctic vistas and ice-sculpted monuments. The demon itself and its signs of attack are a study in majestic subtlety. Strangely reminiscent of Algernon Blackwood’s The Sacrifice, as far as atmosphere goes.

-The Charnel God: A city dominated by the temple of a death god – all people who die in its walls end up in there. The protagonist must rescue his wife, who has the symptoms of death, but remains alive.
Part of the Zothique cycle, it showcases pulpy dark adventuring done right. Not of the sword & sorcery kind where heroes indulge in their skill, but of the one that reads like a good dark fairy-tale.

-The Dark Eidolon: A mighty wizard returns to the city of his birth to wreak revenge upon the prince that once scorned him. With him, he has the dark eidolon of a demon god.
Part of the Zothique cycle, and one of CAS’s most grandiose creations. Has there been a more majestic description of oncoming doom than the one of the beings coming upon the city? This is the stuff apocalypse is made of.

-The Weaver in the Vault: Three imperial guards go to a necropolis to fetch an ages-old mummy to their liege.
Part of the Zothique cycle. When CAS focuses on dungeon crawling he excels. With nice background hues of steppe-like camaraderie, and amazing, atmospheric descriptions of the charnel grounds.

Volume 2
Volume 3


Genius Loci



Η πρώτη σκιά εμφανίζεται κάθε μέρα στον καθρέφτη της ανδρικής τουαλέτας στις 06.51 ακριβώς. Η περιφέρεια του άμεμπτου βιομηχανικού γυαλιού αποκτά μια θολούρα εφάμιλλη της χειμωνιάτικης πάχνης – αυτής που τόσο σαγηνεύει την αργοπορία και επικροτεί την αναβολή της πρωινής ρουτίνας. Κατόπιν, οι αντανακλάσεις θολώνουν και η κοντή κουρτίνα του φεγγίτη βαραίνει το μάτι – αμφότερα φαινόμενα κάλλιστα αποδίδονται στο αλκοόλ που αναπόφευκτα ρέει στο αίμα κάθε ατόμου που θα χρησιμοποιήσει την τουαλέτα αυτήν την ώρα. Ως παραίσθηση σταχυολογείται και η εμφάνιση της δεύτερης, θηλυκής σκιάς, με τη φωνή που σε καλεί ψιθυριστά να κοιτάξεις πίσω από την κλειστή πόρτα του μπαρ. Την πόρτα που έχει μια πινακίδα καρφωμένη πάνω της: «ΠΡΟΣ ΘΕΩΡΕΙΑ».

Ο Γκιώνης έδειξε προς την εν λόγω ξύλινη τάβλα, τινάζοντας παράλληλα τη λάσπη από το παλτό του. Έβρεχε εδώ και δυο μέρες συνεχόμενα, γεγονός πανηγυρικό για την εποχή. Και πράγματι, οι ουράνιες ρομφαίες πρωτοστατούσαν στον εορτασμό, έχοντας κατακεραυνώσει ήδη πέντε καμινάδες στη γειτονιά. Οι δρόμοι είχαν μετατραπεί σε ένα αμάλγαμα θρυμματισμένων τούβλων, χώματος, και νερού ορμητικού σαν τη συμπεριφορά του μεθυσμένου. Λάτρευε αυτόν τον καιρό – είχε τη στόφα του κοσμικά μεγαλειώδους, κάτι που σαφέστατα έλειπε από αυτή τη γωνιά του πλανήτη.

Έχουμε ακόμη ώρες μέχρι τότε, είπε η συνομιλήτριά του προσπαθώντας να στραγγίξει κάπως πιο διακριτικά το πανωφόρι της. Ας βρούμε πρώτα ένα τραπέζι, και συνεχίζεις.

Ο Γκιώνης συμφώνησε σιωπηλά. Απεχθάνονταν τη μπάρα. Πέρα από μήτρα αναρίθμητων κλισέ, ήταν μια βιτρίνα έκθεσης προσωπικοτήτων. Προτιμούσε να είναι στο καταναλωτικό και όχι στο επιδεικτικό άκρο της πασαρέλας. Χώρια που καθισμένος εκεί ρίσκαρες τις αμήχανες ματιές του μπάρμαν.

Κάθισαν σε μια απομονωμένη γωνία. Όσο περίμεναν το σέρβις, άναψαν τα κεριά του τραπεζιού και με αυτά φλόγισαν τις πίπες τους. Ένα σύννεφο καπνού άρχισε να σχηματίζεται γύρω τους, το οποίο παραδόξως αναδιπλώνονταν γύρω από τον άξονα της νοητής ευθείας μεταξύ τραπεζιού και Πόρτας-προς-Θεωρεία. Η πρώτες μπύρες ήταν αφρώδεις μαύρες. Η συζήτηση απέκλινε προς τα τυπικά νέα της εβδομάδας, με ιδιαίτερα άχαρο τρόπο, που δεν αξίζει αναπαραγωγής. Το ρολόι τσέπης χασμουρήθηκε κοιτάζοντας τον εαυτό του. 01.52.


Μπορείς να δεις αναπάντεχα καθαρά μέσα από μια σταγόνα αίμα. Η διάθλαση, για κάποιο λόγο σε βοηθά να εστιάσεις σε κάθε λεπτομέρεια. Το κόκκινο φιλτράρισμα κόβει ένα μέρος του φάσματος, που συγχέει την ανεμπόδιστη όραση με αποτέλεσμα να καμουφλάρονται λεπτομέρειες. Βλέπεις γωνίες του τοπίου που δε φαίνονται με γυμνό μάτι, σκιές του προσώπου απρόσιτες υπό φυσιολογικές συνθήκες. Υπάρχει διαύγεια παρασιτική σε αυτή τη σταγόνα.

Άφησε τη στάλα αίματος να πέσει από το δάχτυλό της και κοίταξε τον ετοιμοθάνατο ακροατή. Οι πληγές που του είχε ανοίξει παρέδιδαν τα τελευταία κόκκινα φορτία τους. Το πάτωμα είχε γίνει ένας πορφυρός καθρέφτης που αντανακλούσε τις αφίσες της οροφής. Ξεχώρισε αυτήν που διαφήμιζε τη δραματοποίηση του «Στους Λόφους, Οι Πόλεις»: Υπόνοια του μυθικού συνδέσμου ανθρώπου-εδάφους-κατασκευής, και των λόφων που κρύβουν από τα μάτια τα φώτα-κάτω-από-τη-Γη. Αγκάλιασε με το χέρι την κουπαστή του μπαλκονιού, ρίχνοντας μια ματιά προς τα κάτω, στο άδειο γωνιακό τραπέζι. Νέφη καπνού το περιτριγύριζαν, με προστατευτικές διαθέσεις. Έστρεψε το βλέμμα της στο περιχαρακωμένο φυλάκιο του μπάρμαν: Τα μπουκάλια της δεύτερης σειράς επιδείκνυαν διακυμάνσεις στη στάθμη τους. Αυτά των υπόλοιπων ραφιών καμουφλάρονταν με νερό ως δήθεν γεμάτα. Χαμογέλασε μέσα της, και κατέβασε τα υπολείμματα του ποτού της – το δεύτερο White Russian της νύχτας.

Ξανακοίταξε τον άνδρα που είχε πλέον ξεψυχήσει. Η εικόνα του θανάτου δεν έκρυβε αποκρουστικά μυστικά για αυτήν – τα είχε ξεριζώσει όλα αυτά χρόνια πριν. Η αντικειμενική αλήθεια διατυμπάνιζε πως η διακοσμητική δολοφονία (απαράδεκτος όρος, αλλά είχε καθιερωθεί) είναι τέχνη, μια από τις πλέον εκλεπτυσμένες. Ιδιαίτερη προσοχή χρίζει η στιγμή του πρώτου χτυπήματος (μπορεί να είναι και τελευταίο, μπορεί και όχι), καθώς αυτό είναι που θα καθορίσει το αν το πνεύμα θα προσαράξει ή όχι στο χώρο, μετατρέποντάς τον σε loci του genius. Ο αριθμός των πελατών της που επέλεγαν κάποιο μπαρ ήταν αναμενόμενα μεγάλος.

Γέμισε το ποτήρι με σκέτο κονιάκ· το φλασκί της ήταν θαρρείς αστείρευτο. Κοίταξε το ρολόι πάνω από το μελαψό κεφάλι του μπάρμαν. 06.55.


Όταν πεθάνω θέλω να με θάψουν μέσα στο μαγαζί. Δε σου λέω να με βάλουν πάνω, μέσα στον κόσμο, ούτε πίσω στην αποθήκη να εμποδίζω τα παιδιά. Θέλω όμως να στάξει το αίμα μου πάνω στα θεωρεία, να κυλίσει ανάμεσα στις σανίδες, να στραγγίξει εδώ, στο υπόγειο. Εδώ να με κλείσουν, και να σφραγίσουν την είσοδο με πέτρινες μποτίλιες και αφίσες εξπρεσιονιστικού θεάτρου.

Ξέρεις τι πάει στραβά με τα σημερινά κτίρια; Δεν έχουν ψυχή, και το καταλαβαίνεις. Η κλινικοποίηση και η αποστείρωση τα έχει κάνει κενά χωρικά πλαίσια. Ούτε τους τοίχους να ποτίσουν με καπνό δε θα επιτρέπουν σε λίγο. Παλιότερα ο κόσμος πέθαινε μέσα στο σπίτι, και το απόσταγμα του πνεύματος έμενε μέσα και πότιζε τα ξύλα και τις πέτρες, τα ποτήρια και τα έπιπλα. Και αυτό συνέβαινε για γενιές. Δεν άλλαζαν τα κτίρια τότε κάθε 50 χρόνια. Εκατοντάδες χρόνια, με τα υλικά να μαζεύουν εμπειρίες από τους νεκρούς, και να τις πλέκουν στην ατμόσφαιρα του οικήματος, δημιουργώντας ένα πνεύμα του κτιριακού τόπου. Από το Ρωμαϊκό Genius Loci και τα σλαβικά Domovoi, μέχρι τον πεινασμένο απόηχο του σπιτιού της μάγισσας στα παραμύθια.

Το μπαρ μπορεί να απομυζεί κάποιες από τις εμπειρίες και συναισθήματα του πλήθους που το επισκέπτεται, αλλά δεν αποκτά χαρακτήρα μέχρι να δεχτεί τον πρώτο του νεκρό. Αν το ψάξεις, όλα τα θρυλικά νυχτομάγαζα έχουν κάποιο θάνατο στην αφετηρία της επιτυχίας τους. Εδώ όμως δεν ψάχνουμε, δεν είμαστε βιβλιοθήκη, ούτε εφημερίδα. Μπαρ είμαστε, και η ανεπιβεβαίωτη πληροφορία και το μυθικό είναι το έμμεσο συνάλλαγμά μας.

Διάβασα για τη διακοσμητική δολοφονία. Σκέφτομαι να μαζέψω χρήματα για να την εφαρμόσω. Τώρα, βλέπεις, αναγκάζομαι να πάω σπίτι γιατί το μαγαζί είναι άδειο. Όχι από κόσμο, αλλά από αισθητική ουσία. Αυτό πρέπει να διορθωθεί, πρέπει μπαρ και σπίτι να ενωθούν μέσω του καταλύτη τους, εμένα.

Ξανά στάζει το ταβάνι, έχει πολύ υγρασία εδώ μέσα, και είναι πηχτή σα μέλι. Αλήθεια, τι ώρα πήγε;

Το μεταλλικό ρολόι του υπογείου του απάντησε σιωπηλά: 04.00.


Ο Γκιώνης και η γυναίκα ακούμπησαν κάτω τις αχνιστές κούπες, και παρατήρησαν την άδεια σάλα του μαγαζιού. Ο μπάρμαν είχε εξαφανιστεί μέσα στην αποθήκη μόλις τους σέρβιρε. Το πλήθος είχε αποχωρίσει σταδιακά ή ξαφνικά, δε μπορούσαν να το προσδιορίσουν. Ένα συνεχές φτερούγισμα νανούριζε τη σκέψη τους. Η γυναίκα βρέθηκε πίσω από τη μπάρα και τράβηξε το πόστερ του «Στους Λόφους, Οι Πόλεις». Είχε κολλήσει κατά την πτώση του σε ένα άδειο μπουκάλι κονιάκ. Ο Γκιώνης γλίστρησε γύρω από τις γυαλισμένες καρέκλες, ψάχνοντας την είσοδο για το υπόγειο. Είχε 6 χρόνια να ακούσει ο οποιοσδήποτε περαστικός μουσική από το μαγαζί. Ο Γκιώνης και η γυναίκα όμως άκουγαν άρρυθμο no wave να σέρνεται από το θεωρείο, και ασφυκτικό noise να ψέλνει από το υπόγειο. Φύσηξαν τον καπνό και η ατμόσφαιρα καθάρισε, και το πλήθος επανήλθε από την τουαλέτα όπου είχε κρυφτεί. Η ώρα ήταν 06.49.

Ο Γκιώνης πήγε στην ανδρική τουαλέτα και βρήκε πίσω από τον καθρέφτη την είσοδο για το υπόγειο. Κατέβηκε στο σπίτι του συζητώντας με το είδωλό του.


Ήταν σαφής:

Θα διακοσμήσω το κτίριο με τον εαυτό μου.

Η γυναίκα συμφώνησε με ψυχρή επαγγελματικότητα. Δεν ήταν ο πρώτος, ούτε ο τελευταίος που θα επέλεγε αυτόν τον τρόπο αθανασίας. Είναι τα άτομα για τα οποία η σύνδεση με κάποιον χώρο, με κάποιο κτίριο, έχει παγιωθεί, και το τελευταίο (διαδικαστικό θα έλεγε κανείς) βήμα για την ολοκλήρωσή της, για την πλήρη ένωση, είναι ο βίαιος θάνατος εντός του χώρου. Τα έγγραφα σφραγίστηκαν και οι πληγές του άνοιξαν, στις 06.52 ακριβώς.